Odszkodowania dla rodzin Sybiraków można dochodzić dwiema drogami: z ustawy lutowej z 23 lutego 1991 r. albo z ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o świadczeniu pieniężnym dla osób zesłanych lub deportowanych przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Skorzystanie z jednej zamyka drogę do drugiej, dlatego wybór trzeba przemyśleć przed złożeniem wniosku.

Ustawa lutowa daje odszkodowanie za szkodę i zadośćuczynienie za krzywdę, bez ustawowego limitu, ale wymaga postępowania sądowego i wykazania związku deportacji z działalnością na rzecz niepodległości. Ustawa z 2020 r. daje jednorazowe świadczenie w wysokości 200 zł za każdy pełny miesiąc zesłania, minimum 2 400 zł, bez sądu i bez dowodzenia strat. Wniosek składa się do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który ma 30 dni na rozpatrzenie.
Sama osoba deportowana, a przy ustawie lutowej także małżonek, dzieci i rodzice po jej śmierci. Uprawnione są również dzieci urodzone na zesłaniu oraz te, których matka była w ciąży w chwili deportacji. Roszczenia o odszkodowanie wchodzą w skład spadku, więc mogą ich dochodzić spadkobiercy. Krąg uprawnionych przy pozostałych represjach opisuje strona o tym, kto może dostać odszkodowanie za represje.
Dokumenty z Instytutu Pamięci Narodowej, archiwów państwowych i Związku Sybiraków potwierdzające okres i miejsce zesłania, materiały wskazujące na związek represji z działalnością niepodległościową, dowody strat majątkowych oraz akty stanu cywilnego przy wniosku rodziny. Pełny wykaz zawiera opracowanie o tym, jakie dokumenty potrzebne są do odszkodowania za represje.
Postępowanie sądowe z ustawy lutowej trwa zwykle kilka miesięcy, a zasądzane kwoty sięgają od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych, w sprawach o najdłuższym okresie zesłania nawet więcej. Zestawienie realnych kwot zawiera opracowanie o tym, ile wynosi odszkodowanie za represje, a przebieg sprawy krok po kroku opisuje przewodnik, jak złożyć wniosek.
Pozostałe formy represji obejmują odszkodowanie za represje komunistyczne w PRL oraz odszkodowanie za internowanie w stanie wojennym.
Temat odszkodowania dla rodzin Sybiraków powraca co jakiś czas do dyskusji publicznej. Osoby, które doznały krzywd w związku z deportacją mają prawo ubiegać się nie tylko o odzyskanie godności i namiastki sprawiedliwości ale również należne im pieniądze.
Czy dzieci Sybiraków mogą ubiegać się o rekompensatę za krzywdy doznane przez ojca? Czy złożenie wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie dla Sybiraków jest skomplikowane?
Zapraszamy do zapoznania się z informacjami poniżej. Nasza kancelaria z sukcesami reprezentuje klientów w sprawach odszkodowawczych. Skontaktuj się z nami!
Zarówno w okresie II wojny światowej jak i powojennego stalinizmu, setki tysięcy Polaków doświadczyło masowych deportacji na Syberię i w głąb Związku Sowieckiego. Organizowane przez NKWD wywózki, dotknęły przede wszystkim mieszkańców Kresów Wschodnich, działaczy niepodległościowych, inteligencję oraz ich rodziny. Osobom wywożonym do pracy w kopalniach, wyrębu lasów, budowy dróg czy innych prac należy się odszkodowanie za zesłanie na Syberię. Warunki w obozach pracy, czy łagrach były urągające człowieczeństwu – głód, choroby, mróz i praca ponad siły – to między innymi przesłanki do ubiegania się o rekompensatę za Sybir. Wiele osób przypłaciło to zdrowiem, utratą sprawności a nawet życiem. Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze uznał te deportacje za zbrodnię przeciwko ludzkości.
Do dziś wielu zesłanych i ich rodzin nie otrzymało sprawiedliwej rekompensaty za cierpienia. Z naszą kancelarią możesz to zmienić i ubiegać się o należne pieniądze dla Sybiraków. Działając na podstawie ustawy o rekompensatach dla Sybiraków pomożemy Ci złożyć wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie.

Ustawa lutowa czyli ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego jest podstawą do rozpoczęcia postępowania roszczeniowego. Chociaż pierwsze wywózki na Sybir miały miejsce już w 1940r., to ustawa przewiduje, że o odszkodowanie mogą ubiegać się represjonowani na obszarze Kresów w czasie od 01.lipca 1944r. do 31.grudnia 1956r.
Ustawa dokładnie precyzuje grupy osób, którym przysługuje prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia za represje związane z zesłaniem na Sybir:
Poza wspomnianą wyżej ustawą istnieje jeszcze jeden przepis dotyczący Sybiraków. Jest to Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom zesłanym lub deportowanym przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w latach 1936–1956
Według jej zapisów jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości 200pln za każdy miesiąc zesłania (jednak nie mniej niż 2400pln) przysługuje osobom zesłanym bądź deportowanym przez władze ZSRR, ale co istotnie w noweli tej ustawy w art. 8, ustęp 6 zapisano, że skorzystanie z tego świadczenia zamyka drogę do dochodzenia roszczeń na podstawie ustawy lutowej z 1991 r. na zasadach ogólnych. Oznacza to, że osoby, które skorzystały z tego świadczenia nie mogą na tym etapie ubiegać się o odszkodowanie na podstawie ustawy z 1991r.
Oczywistym jest, że sama osoba deportowana może ubiegać się o zadośćuczynienie i odszkodowanie za Sybir. Jednak co w przypadku śmierci tej osoby? Otóż ustawa o przysługujących roszczeniach za pobyt na Syberii rozszerza prawo do roszczeń. Na podstawie ustawy lutowej – przechodzi ono na najbliższych członków rodziny: małżonka, dzieci lub rodziców, pod warunkiem, że osoba ta nie otrzymała rekompensaty za życia. Oznacza to, m.in., że o odszkodowanie i zadośćuczynienie za krzywdy ojca może ubiegać się córka czy syn Sybiraka.

Wspomniana ustawa określa dwa rodzaje rekompensaty dla Sybiraków, o jakie może ubiegać się osoba represjonowana lub wspomniani w przepisach spadkobiercy roszczeń (dziecko osoby wywiezionej na Sybir, rodzic lub małżonek).
Terminy „odszkodowanie” i „zadośćuczynienie” bywają używane w języku codziennym zamiennie, należy jednak podkreślić, że w tym przypadku oznaczają one inne rodzaje rekompensat, o które można się ubiegać:
dotyczy poniesionych strat materialnych. Pod tym pojęciem prawo rozumie szkody, które można dokładnie oszacować, np. utracone dochody z powodu niemożności zatrudnienia, skonfiskowany majątek, przymusową pracę, koszty związane z podjętym leczeniem czy pogorszenie sytuacji życiowej. Celem odszkodowania jest zrekompensowanie realnie poniesionych strat finansowych.
dotyczy wynagrodzenia krzywd niematerialnych. Pod tym terminem należy rozumieć takie kwestie jak doznane cierpienie fizyczne i psychiczne, strach, upokorzenie, trauma związaną z deportacją czy rozłąkę z rodziną. Dlatego też ustalenie wysokości zadośćuczynienia jest trudniejsze do wyliczenia. Tego rodzaju krzywdy nie da się wprost przełożyć na finanse. Sądy biorą tu pod uwagę m.in. czas deportacji, wiedzę historyczną o miejscu zesłania, rodzaj prac, do których osoba była oddelegowana czy warunki miejsca pobytu.
Należy nadmienić, że każde z tych roszczeń występuje niezależnie, tzn. można ubiegać się tylko o zadośćuczynienie, ale można jednocześnie zawrzeć we wniosku do sądu argumentację związaną z ubieganiem się o odszkodowanie. Wszystko zależy od sytuacji osoby zesłanej oraz możliwości udokumentowania podczas postępowania sądowego poniesionych strat.
Proces uzyskania zadośćuczynienia czy odszkodowania za deportację na Sybir jest kilkuetapowy. Wymaga starannego przygotowania, znajomości procedur oraz przede wszystkim zebrania dowodów, które przekonają sąd o słuszności przyznania rekompensaty.
Podstawowym zadaniem jest potwierdzenie, że represje faktycznie zaistniały, tzn. że żyje osoba deportowana lub spadkobiercy roszczeń, że wywóz na Kresy miał miejsce w okresie, o którym mówi ustawa, że osoba nie skorzystała ze świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z 2020r. Czyli sprawdzenie, czy wszystkie formalne przesłanki są spełnione. Już na tym etapie współpraca z naszą kancelarią będzie dużym wsparciem.
Kluczowe dla podjęcia postępowania sądowego są dokumenty, potwierdzające deportację. Rozumiemy, że, ze względu na upływ czasu czy zmianę miejsca zamieszkania, osoba represjonowana może nimi nie dysponować. Dlatego jako kancelaria możemy w Państwa imieniu wystąpić do IPN, archiwów państwowych lub Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o udostępnienie akt.
W następstwie zgromadzonych dokumentów i dowodów sporządzimy w Państwa imieniu wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie za pobyt na Syberii oraz złożymy go do właściwego sądu okręgowego. Istotne jest prawidłowe skonstruowanie wniosku, aby nie został on odrzucony ze względów formalnych. To znacznie wydłużyłoby czas postępowania. Dobrze przygotowany wniosek powinien zawierać szczegółowy opis doznanych krzywd oraz wykazywać zgromadzone dowody – mogą to być dokumenty, ale również wskazanie świadków, mogących potwierdzić fakty. We wniosku uwzględnia się również kwotę żądanych roszczeń, na podstawie kalkulacji strat materialnych i moralnych. W każdym przypadku dokonujemy indywidualnej wyceny, kierując się naszym doświadczeniem oraz praktykami sądów.
Po wyznaczeniu przez sąd terminu odbywa się posiedzenie, na którym sąd dokonuje oceny zasadności roszczeń i ustala wysokość odszkodowania oraz zadośćuczynienia za pobyt na Syberii. Na tę kwotę wpływ ma zgromadzona wcześniej dokumentacja, zeznania osoby deportowanej czy powołanych świadków. Od 2023 r. postępowania te nie wymagają fizycznego udziału przedstawiciela Skarbu Państwa, co wpływa na szybsze rozpatrzenie.
Jeśli sąd przyzna kwotę, znacznie odbiegającą od wnioskowanej lub odrzuci wniosek, istnieje możliwość złożenia apelacji do sądu apelacyjnego. Na tym etapie wsparcie naszej kancelarii zdecydowanie zwiększa szanse na finalnie korzystny wyrok.

Postępowania w sprawach o unieważnienie orzeczeń i zadośćuczynienia są, niezależnie od finału sprawy, zwolnione z opłat sądowych – koszty ponosi Skarb Państwa.
Warto jednak skorzystać z pomocy naszej kancelarii, aby uniknąć błędów proceduralnych i mieć wsparcie prawne. Jeśli Ty lub Twoi bliscy doświadczyliście zesłania na Sybir, zasługujecie na sprawiedliwość. Skontaktuj się z nami, a nasi prawnicy pomogą uzyskać należne odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznane krzywdy.
+48 733 575 488
[email protected]
Pn – Pt 9.00-20.00
Wstępna konsultacja
