W ramach rekompensaty za szkody i krzywdy doznane przez osoby internowane i ich rodziny, prawo przewiduje możliwość uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia. Jak uzyskać odszkodowanie za internowanie w stanie wojennym? Poznaj szczegóły, korzystając z naszego przewodnika!
Internowanie w stanie wojennym
W okresie stanu wojennego wielu działaczy opozycyjnych było aresztowanych i umieszczanych w tzw. ośrodkach odosobnienia.
Osoby internowane doświadczały tam wielu cierpień fizycznych i psychicznych, od rozłąki z rodziną, po przemoc i pozbawienie podstawowych warunków sanitarnych, higienicznych i żywieniowych.
Osoby zesłane do wojskowych obozów internowania w okresie od 01.11.1982 r. do 28.02.1983 r. mają prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia od Skarbu Państwa. Zasady dochodzenia odszkodowania za internowanie w stanie wojennym omawiamy szczegółowo na osobnej stronie.
Poznaj podstawy prawne do uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdy z czasów PRL
Podstawą prawną dla dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia przez osoby, które były internowane (lub w niektórych przypadkach także ich bliskich) jest tzw. ustawa lutowa.
Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tzw. ustawa lutowa) umożliwia uzyskanie odszkodowania i zadośćuczynienia za represje komunistyczne, w za internowanie w stanie wojennym.
Co ważne, choć ustawa obejmuje osoby zesłane do wojskowych obozów internowania w okresie od 01.11.1982 r. do 28.02.1983 r., to odszkodowanie i zadośćuczynienie otrzymać mogą także te osoby, wobec których jedynie wydano decyzję o internowaniu, lecz — z różnych względów — nie została ona wykonana.
Istotne jest, aby decyzja o internowaniu wiązała się z działalnością internowanego na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Okoliczność ta może wynikać wprost z decyzji albo z innych materiałów dowodowych, które przedstawione zostaną w sądzie.
Możliwości prawne i strategię postępowania zawsze warto omówić z prawnikiem, który specjalizuje się w danej dziedzinie. Zachęcamy do kontaktu z Kancelarią Pamięci!
Rodzina represjonowanego — komu przysługuje prawo do odszkodowania za internowanie członka rodziny?
Prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia przysługuje bezpośrednim ofiarom represji, czyli osobom internowanym z powodu ich działalności (lub podejrzenia działalności) na rzecz niepodległości Polski.
W przypadku dochodzenia roszczeń na podstawie ustawy lutowej, z wnioskiem wystąpić może także najbliższa rodzina internowanego, tj. małżonka, dzieci (zarówno biologiczne, jak i adoptowane) oraz rodzice osoby represjonowanej.
Jednakże dopiero w przypadku śmierci uprawnionego roszczenie przechodzi właśnie na te osoby.
Warto pamiętać, że uprawnione do odszkodowania i zadośćuczynienia tak jak osoba represjonowana są także dzieci, których matka była w okresie ciąży w czasie internowania.
Dziecko takie ma osobne, własne uprawnienie do roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie za internowanie, jak osoba internowana.
W części przypadków, gdy internowana matka już nie żyje, może oznaczać to, że dziecko może ubiegać się o rekompensatę za internowanie matki oraz drugą rekompensatę za własne internowanie.
Zgodnie z ogólnymi zasadami dziedziczenia, roszczenia o odszkodowanie wchodzą w skład spadku i mogą być dochodzone przez spadkobierców.
Jeśli osoba represjonowana złożyła wnioski za życia — szansę na otrzymanie rekompensaty za internowanie w PRL mają także jej spadkobiercy, co znacznie powiększa krąg osób ewentualnie uprawnionych.
Odszkodowanie a zadośćuczynienie – ważne różnice w rodzajach rekompensaty za internowanie w PRL
W języku prawnym terminy „odszkodowanie” i „zadośćuczynienie” nie są synonimami, a różnice między nimi są bardzo znaczące.
- Odszkodowanie dotyczy rekompensaty za straty materialne, tj. szkodę. Kluczowa dla odszkodowania jest możliwość wykazania dokładnej kwoty (wartości) poniesionej szkody. Zliczeniu podlegają m.in. utracone dochody, utracony majątek, koszty leczenia czy inne wydatki poniesione, także w perspektywie długoterminowej, w wyniku internowania. Wysokość odszkodowania jest ustalana na podstawie udokumentowanych strat i może sięgać kilkudziesięciu, a w szczególnych przypadkach nawet kilkuset tysięcy złotych.
- Zadośćuczynienie ma na celu wynagrodzenie krzywd niematerialnych, czyli tych, których nie da się w oczywisty sposób „policzyć”. Im większa krzywda zostanie wykazana, tym wyższe zadośćuczynienie sąd przyzna. Na krzywdę składa się m.in. cierpienie psychiczne, trauma, upokorzenie czy naruszenie więzi rodzinnych. Są to także np. utracone możliwości nauki i rozwoju, czy izolacja społeczna, która w wielu przypadkach była następstwem internowania. Wysokość zadośćuczynienia jest ustalana subiektywnie, w zależności od okoliczności, takich jak czas trwania internowania czy warunki życia w miejscu odosobnienia. Również w tym wypadku istotne pozostają dowody z dokumentów. Przydatne będzie np. zaświadczenie od lekarza wskazujące na zmaganie się z depresją będącą następstwem doświadczeń z okresu stanu wojennego.
Odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie ustawy lutowej można dochodzić równolegle w jednym postępowaniu sądowym.
W zgromadzeniu dokumentacji i napisaniu odpowiedniego, spełniającego wymogi ustawowe wniosku pomoże Ci zespół profesjonalistów z Kancelarii Pamięci!
Procedura ubiegania się o zadośćuczynienie i odszkodowanie dla osób internowanych przez reżim komunistyczny
Proces uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie ustawy lutowej można podzielić na kilka kroków.
Krok 1: Weryfikacja uprawnień
Przed wszczęciem procedury przed sądem, konieczne jest ustalenie, czy Ty lub Twoi bliscy spełniają warunki do uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia za internowanie.
Kluczowe jest wykazanie, że decyzja o internowaniu w stanie wojennym związana była z realną działalnością lub obawą władz PRL o prowadzenie przez osobę represjonowaną działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Wymóg ten w oczywisty sposób nie dotyczy dzieci, które internowane były w okresie życia płodowego — gdy ich matka była w ciąży.
Przed przystąpieniem do pisania wniosku o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia należy także określić jakie szkody i krzywdy zostały w wyniku internowania wyrządzone osobie represjonowanej.
Najlepszym sposobem ustalenia, czy jest się osobą uprawnioną, jest konsultacja prawnikiem specjalizującym się w odszkodowaniach za represje.
Próba samodzielnego określenia rodzaju i skali szkód oraz krzywd również może okazać się nieudana. Wiele okoliczności może nie zostać wzięte pod uwagę, gdy wniosek formułuje osoba niemająca doświadczenia w sprawach odszkodowawczych.
W Kancelarii Pamięci, na podstawie dostarczonej dokumentacji i wstępnej rozmowy, jesteśmy w stanie określić, czy dana osoba ma szansę na uzyskanie odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie ustawy lutowej.
Na konsultację z zabierz ze sobą wszystkie dokumenty, które posiadasz w związku z internowaniem.
W przypadku braków w dokumentacji pomożemy Ci ją zdobyć, składając wnioski do odpowiednich instytucji.
Krok 2: Zebranie dokumentacji
Przed złożeniem wniosku konieczne jest zgromadzenie dokumentów potwierdzających wydanie decyzji o internowaniu w stanie wojennym i ewentualne inne represje.
Przydatne będą także dowody wskazujące na związane z internowaniem straty materialne, krzywdy niematerialne, a w przypadku składania wniosku przez rodzinę, także dokumentów potwierdzających pokrewieństwo.
Warto zgromadzić:
- Dokumenty potwierdzające wydanie decyzji o internowaniu i potwierdzające okres i miejsce odosobnienia.
- Dokumenty wskazujące na związek represji z działalnością niepodległościową.
- Dowody na straty materialne, takie jak utracone dochody, utracony majątek, koszty leczenia (np. rachunki, zeznania świadków).
- Zaświadczenia lekarskie potwierdzające pogorszenie stanu zdrowia w wyniku doświadczeń i warunków internowania.
- Dokumenty potwierdzające pokrewieństwo (akty urodzenia, ślubu, zgonu) w przypadku wnioskowania przez członków rodziny.
- Oświadczenie o nieuzyskaniu wcześniejszej rekompensaty za te same represje.
Jeśli dokumenty zaginęły lub nie jesteś w ich posiadaniu, pomożemy Ci zwrócić się właściwych instytucji i archiwów, aby otrzymać niezbędne kopie.
Krok 3: Przygotowanie i złożenie wniosku
Jest to bez wątpienia najtrudniejszy etap postępowania, bowiem wymaga profesjonalnego przygotowania i specjalistycznej wiedzy, tak prawniczej, jak i wynikającej z doświadczenia.
Dlatego powierzając swoją sprawę Kancelarii Pamięci, możesz być pewien, że Twój wniosek zostanie przygotowany profesjonalnie, z uwzględnieniem indywidualnych aspektów sprawy i doświadczenia naszych prawników.
Wniosek składa się do właściwego sądu okręgowego lub wojskowego sądu okręgowego. Proces jest dwuetapowy: najpierw składa się wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o internowaniu (chyba że już takowe posiadasz), a następnie o odszkodowanie i zadośćuczynienie.
Wniosek musi zawierać wyczerpujący opis okoliczności związanych z wydaniem decyzji o internowaniu, jej związku z działalnością niepodległościową, opis przebiegu samego internowania, a także żądaną kwotę odszkodowania (za straty materialne) i zadośćuczynienia (za krzywdy niematerialne).
Kwotę żądania należy jednak udokumentować i uzasadnić. Doświadczenie i wiedza naszego zespołu z Kancelarii Pamięci są tutaj nie do przecenienia!
Krok 4: Postępowanie sądowe
Następnie sąd bada wniosek i czy udało się w nim wykazać związek represji z działalnością niepodległościową oraz udokumentować straty materialne i niematerialne.
Postępowanie może trwać kilka miesięcy lub dłużej, w zależności od skomplikowania sprawy. Profesjonalna pomoc prawna jest na typ etapie bardzo ważna. Pozwala skutecznie przedstawiać dowody i bronić podniesione we wniosku argumenty.
Krok 5: Wypłata odszkodowania i zadośćuczynienia albo apelacja
Po zakończeniu postępowania sądowego, w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia, kwota jest wypłacana na wskazany rachunek bankowy.
Wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia zależy od udokumentowanych strat i może wynosić od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych.
W niektórych sprawach zadośćuczynienia sięgają miliona złotych!
W przypadku negatywnego rozstrzygnięcia możliwe jest złożenie apelacji do sądu wyższej instancji w terminie przewidzianym przez procedurę sądową.
Kancelaria Pamięci – profesjonalne wsparcie w sprawach o internowanie w PRL
Proces uzyskania odszkodowania lub świadczenia pieniężnego dla ofiar komunistycznych represji, w tym internowania w stanie wojennym, jest wymagający, ale z pomocą profesjonalistów staje się znacznie prostszy.
Kancelaria Pamięci to zespół doświadczonych prawników specjalizujących się w sprawach odszkodowań za represje komunistyczne, w tym zadośćuczynieniach za internowanie w stanie wojennym.
Dzięki bogatemu doświadczeniu w prowadzeniu tego typu spraw, Kancelaria Pamięci oferuje kompleksowe wsparcie na każdym etapie procedury – od weryfikacji uprawnień, przez zgromadzenie niezbędnych dokumentów, aż po przygotowanie pism spełniających wymogi formalne i reprezentację przed sądem.
Działamy na rzecz sprawiedliwości wobec osób represjonowanych, pomagając internowanym oraz ich rodzinom, w uzyskaniu należnych rekompensat i przywracaniu pamięci o ich cierpieniach.
Skontaktuj się z nami już dziś i nie pozwól, by krzywdy bliskich uległy zapomnieniu!
Sprawdź też
Zasady dochodzenia roszczeń różnią się w zależności od rodzaju represji:
- odszkodowanie za represje komunistyczne w PRL – skazanie wyrokiem politycznym, więzienie, prześladowania
- odszkodowanie za internowanie – osadzenie w ośrodku odosobnienia po 13 grudnia 1981 r.
- odszkodowania dla rodzin Sybiraków – deportacje do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich
